İNTERNET VE BİLİM

[poliyanna]

İNTERNET VE BİLİM

İnternet, iletişim, bilgiye erişim ve yayımında sağladığı avantajlar dolayısıyla, bütün dünyada olağanüstü bir hızda yaygınlaşmakta ve bütün diğer iletişim, basım ve dağıtım teknolojilerini bünyesinde bütünleştiren geleceğin medyası olma yönünde bir gelişme göstermektedir. İnternet, telif haklarının korunması gibi son derece önemli bir problemi de beraberinde getirmiştir. Kolay çoğaltma ve dağıtım, teknik bakımdan eser türlerinin eşitliği, bilgisayar oyunları ve sanal gerçeklik uygulamaları gibi tamamen yeni eser türleri, etkileşimlilik ve değişkenlik, ve doğrusal olmama gibi özellikler İnternet’i telif hukuku açısından problematik hale getirmektedir. O kadar ki, ABD’li bir grup entelektüel, basım teknolojisinden kaynaklanan telif hakları rejimlerinin İnternet çağında tamamen geçersiz hale geldiğini ileri sürmüşlerdir. Çoğunlukta olan grup ise, bazı yeni düzenlemeler yapmak kaydıyla, telif hakları rejimlerinin İnternet çağında da geçerliğini koruduğuna inanmaktadır. Nitekim, gelişmiş ülkelerde bu yönde yeni düzenlemeler yapılmış veya yapılmaktadır.
İnternet çağında telif hakları konusu Türkiye'de hemen hemen hiç gündeme gelmemiştir. Ancak, konu Türkiye’de bilim ve kültür hayatına çok istenilen yaratıcılığın kazandırılmasıyla doğrudan ilgilidir. Bu yazının amacı, bu konuda Türkiye şartlarında yapılabilecek bazı düzenlemelerle ilgili öneriler getirerek bu alanda bir tartışma başlatmaktır.
Bilim ve sanatta yaratıcılık, şüphesiz, buna uygun bir ortamın varlığını gerektirir. Yeterli alt yapı ve bu alt yapı üzerindeki faaliyetleri düzenleyen kurallar böyle bir ortamın en temel unsurlarındandır. Bugünkü şekliyle bunlar, İnternet ve telif hakları kanunlarıdır.
İnternet, bilim ve sanat alanındaki faaliyetlerin alt yapısı olarak bütün dünyada hızlı bir gelişme göstermektedir. İletişim, bilgi erişim ve yayımında sağladığı avantajlar dolayısıyla, bütün gelişmiş ülkeler İnternet’in büyümesi için gerekli yatırımları yapmaktadır. Amaç, bilim ve sanatta gelişmeyi hızlandırmaktır. Telif hakları kanunları ise bilim ve sanat alanındaki faaliyetleri düzenleyen kurallar koyar. Bu kurallar, bir yandan yazarlar ve sanatçıların özgün eserleri üzerindeki menfaatlerini koruma altına alır, diğer yandan da başkalarının bu eserlerdeki fikir ve bilgileri kullanmalarını teşvik eder. Burada da amaç, bilim ve sanatın gelişmesidir.
Ancak, İnternet’in iletişim, bilgi erişim ve yayımında avantaj sağlayan bazı özellikleri, telif haklarının korunması açısından problem olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde, bu problemlerin nasıl çözüleceği, başka bir ifadeyle, İnternet ve telif haklarının nasıl bağdaştırılacağı konusu yoğun olarak tartışılmıştır. Bu tartışmalar sonucunda telif hakları kanunlarında önemli değişiklikler yapılmış veya yapılmak üzeredir.
Türkiye'de ise konu hemen hemen hiç araştırılmamış ve tartışılmamıştır. Bu makalenin amacı, konuyu gündeme getirerek bu alanda bir tartışma başlatmaktır. Makalede, Türkiye'de bilim ve kültür hayatına dinamizm kazandırmanın aracı olarak İnternet’in büyütülmesi gerektiği, bunu sağlamanın şartlarından birinin de İnternet ve telif haklarının bağdaştırılması olduğu görüşü savunulmakatdır.
Makale, beş bölüm halinde düzenlenmiştir. Birinci bölümde, telif hakları ile ilgili kısa bilgi verilip, konu ile ilgili temel kavramlar açıklanmaktadır. İkinci bölümde, İnternet'in dünyada ve Türkiye'deki gelişimi üzerinde durulmakta, onu diğer teknolojilerden ayırıcı özellikleri vurgulanmaktadır. Üçüncü bölümde, İnternet'in telif hakları açısından ortaya çıkardığı problemler ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde, İnternet çağında telif hakları ile ilgili gelişmiş ülkelerde ortaya çıkan farklı görüş ve uygulamalara ve bunların dayandıkları gerekçelere yer verilmektedir. Beşinci ve son bölümde ise, İnternet'te telif hakları ile ilgili dünyada yapılan tartışmalar ve hukuki düzenlemeler Türkiye şartları açısından değerlendirilmekte ve yapılabilecek bazı düzenlemelerle ilgili öneriler getirilmektedir.
İnternet Haftası 2006; 10-23 Nisan 2006
İnternet Kurulu, İnternetin Türkiye´ye gelişinin 13. yıl dönümünde Türkiye İnternetini büyütmek, yeni projeler başlatmak, İnterneti geniş kitlelere tanıtmak, yaymak, toplumun gündemine İnterneti yerleştirmek, ve Türkiye´nin İnternetine ivme verecek etkinliklerin yapılması amacıyla 10-23 Nisan 2006´yı İnternet Haftası olarak ilan etmiştir.
Türkiye İnterneti 12 Nisan 2006´da 13. yılını doldurmuş olacak. Türkiye İnternet Kamuoyunu, e-dönüşüm Türkiye projesi bir ivme kazandığı bu noktada İnternet Haftasını, tüm ülkede İnternete verdiğimiz öneme yakışır bir şekilde kutlamaya çağırıyoruz. Tüm kesimlerden, Üniversiteler, Ticaret ve Sanayi Odaları, Çiftci Birlikleri, Ziraat Odaları, Mühendis Odaları, Barolar, Tabib Odaları, Bankalar Birliği, Noterler Birliği, Organize Sanayi Bölgeleri, Yerel Yönetimler, İnternet Cafeler, Okullar, Kaymakamlıklar, Valilikler, Bakanlıklar, tüm kamu yönetimi, özel sektör, internet şirketleri, Bilişim/bilgi/İletişim STK´ları, Demokratik Kitle Örgütleri, Bilişim Klüpleri, Tüm Medya Kuruluşlarını, Bireyleri bu İnternet Haftasını tüm ülkeyi saran bir İnternet Şenliğine, e-dönüşüm, e-türkiye ve e-devlet kavramlarının geniş kitlelerle tanıştırıldığı bir İnternet ve Bilişim Fırtınasına döndürmeye çağırıyoruz.
1998 yılında çalışmalarına başlıyan İnternet Kurulu, ülkede internetle ilgili bütün grupları bir araya getiren yarı sivil bir oluşumdur. İnternet Kurulu, Türkiye İnternetinin tüm sorunlarının tartışıldığı, İnternetin önünü açacak çözümlerin arandığı, ortak akıl arayışının öne çıktığı bir platformdur.
Kurul, Kamu ve Üniversitelerin yanında geniş çapta mesleki ve sivil toplum örgütünü kapsıyor: Bilişim, internet, telekom örgütleri, icafe, tüketici, işci ve esnaf temsilcileri, Barolar, Bankalar, Tabibler Birliği, TESID, TOBB, TMMOB, Kosgeb, TIM, Türk Kütüphaneciler Derneği. Kurul, bu katılımcı ve yarı resmi yapısıyla, sorunların çözümü için bir katalizör rolü üstlenmektedir. İnternet Haftası toplumda İnternet bilincini yaratmak, İnterneti tanıtmak, büyütmek, yeni projeler başlatmak, sorunları ve çözüm yollarını tartışmak, kısaca İnterneti Türkiye gündemine yerleştirmeyi amaçlamaktadır. E-türkiye ve e-devlet kavramlarıyla tüm toplumu tanıştırmak, bu İnternet Haftası için seçtiğimiz önemli bir hedeftir.
İnternet Haftası 2006´da aşağıdaki konuların altı çizilmektedir:
Kendi Okulunu İnternete Taşı! Özellikle devlet okullarını kurumsal kimliği ile İnternete bağlamaya çok önem veriyoruz. Okulun kendi webi ve e-posta sunucusunun olması, öğretmen ve öğrencilerin e-posta adresleri olması, kişisel weblerinin olmasına çok önemsiyoruz. İnternet bağlantısının genişbant olması tercih edilir. ADSL ile İnternete bağlı okullarda bu hizmetlerin hayata geçmesi çok önemlidir.Bir halk kütüphanesini İnternete bağlama: Bugün kütüphane ve İnternet enformasyon kaynaklarına erişim anlamında bütünleşmiştir. Bilgisayarı olmayan vatandaşlara ucuz İnternet erişimi sağlamakta kütüphaneler önemli görev üstlenebilirler.
Belediyeler bünyesinde halka açık İnternet evlerinin açılması. Burada ucuz İnternet erişiminin yanında, belediyenin hizmetlerini Internet üzerinden sunması, kendini tanıtması, İnterneti bir hesap verme, saydamlık ve geri besleme mekanizması olarak kullanması önemlidir.Organize sanayi bölgesinde İnternet evi açılması. Burada amaç KOBI´lerin yoğun olduğu bir merkezde, bir pilot proje olarak İnternet kültürünü yaymak ve ticaret için kullanmaktır.Kültürel Mirası İnternete Taşıma: Kurumlar ve sivil örgütler olarak, kültürel mirasımızı, çok kültürlü, çok sesli yapımızı İnternete aktaralım. Buna ulusal boyutta tanıtıma da ekliyelim. Tesekkur Listesi Bos.