|
poliyanna
|
 |
« : 06 Nisan 2008, 15:54:55 » |
|
EXCEL VBA
Visual Basic for Application (VBA), Microsoft Visual Basic programlama dilinin nesne temelli bir uyarlamasıdır. Nesneler Microsoft uygulamaları tarafından sağlanır.
Visual Basic for Application, Excel içinde yer alır. Excel gibi diğer uygulamalar da VBA’ı destekler. Visual Basic bilen kullanıcılar VBA’e alışmaları çok kolay olacaktır. Excel bilen kullanıcılar ise hem hem VBA’i öğrenecek hem de Visual Basic’i öğrenecektir.
VBA, güçlü ve kolay kullanılan bir makro dili olarak geliştirilmiştir. Uzman ve yeni başlayan kullanıcılar (kendi işleri ile ilgili) gereksinimlerini VBA ile kolayca çözebilecektir. VBA sayesinde diğer uygulamalarla da iletişim sağlanır. Birbirine bağlanabilen bu uygulamalar; Microsoft Excel, Microsoft Power Point, Microsoft Project ve Visual Basic ile yazılmış uygulamalar.
A.Visual Basic Editörü
Excel içinde bir makro ya da VBA kodu yazmak için Visual Basic araç çubuğu üzerinde yer alan “Visual Basic Editor” kullanılır.
Eğer daha önce Excel ya da Word ortamında makro yazdıysanız, Visual Basic Düzenleyicisi ilk başta daha önce görmediğiniz pencereler ve düğmelerle karışık gelecektir.
Not: Visual Basic Düzenleyici içindeki özel bir pencere hakkında bilgi almak için, o pencereyi açtıktan sonra F1 tuşuna basın.
1. Özellikler Penceresi
Bir özellik, bir nesnenin rengi ya da başlığı gibi bir karakteristiğidir. Bir nesnenin boyu, rengi, yazı tipi bilgiler bu pencere aracılığıyla düzenlenir.
2. Proje Gezgini
Bir çalışma kitabı, belge, şablon ya da sunumla ilişkilendirilmiş kodların hepsi çalışma kitabı, belge, şablon ya da sunumla beraber otomatik olarak kaydedilen bir proje içinde saklanır. Visual basic düzenleyicinin içindeki, proje gezgini ile açık bulunan her çalışma kitabı, belge, şablon ya da sunumun içindeki projeleri görebilir, değiştirebilir ve aralarında geçiş yapabilirsiniz.
Proje gezgini penceresini isterseniz değişik yerlere yerleştirebilir ya da boyutlarını değiştirebilirsiniz.
Proje gezgininde açık bulunan her çalışma kitabı, belge, şablon ya da sunum için bir proje vardır. Her proje içinde ise, olayları temsil eden nesneleri bulacaksınız. Bu nesneler; Belgeler, Çalışma kitapları ve Çalışma sayfalarıdır.
Formlar: (Kullanıcı formları olarak da adlandırılır) Kullanıcıların veri girişi ya da bilgi alış verişi için kullanılan iletişim kutularıdır.
Standart Modüller: Özel bir nesne ya da bir formla ilişkisi olmayan kodlan taşırlar.
Sınıf Modüller: Özel bir nesne tipinin kodunu taşırlar.
Referanslar: Diğer projelere olan referansları taşırlar.
Bir modül ya da form içindeki kodu görebilmek için, nesneye tıkladıktan sonra, Proje gezgini penceresinin üstündeki, Kod Görüntüle düğmesine basın.
Kod Görüntüle düğmesi
Bir nesne ya da formun kendisini görebilmek için ise, nesneye tıkadıktan sonra, Proje gezgini penceresinin üstündeki, Nesne Görüntüle düğmesine basın.
Nesne Görüntüle düğmesi
3. Kod Penceresi
Bir proje içindeki kodları görebilmek için, kodu taşıyan elemana tıkladıktan sonra, Proje Gezgini penceresinin üst tarafında bulunan Kodu Görüntüle düğmesine basmanız gerekir.
İpucu: Kod penceresinde aynı anda birden fazla yordam görebilmek için, Araçlar, Seçenekler menüsündeki, Düzenleyici sekmesinden, Tam Modül Görünümünü Varsay kontrol kutusunu seçin. Her seferinde bir yordam görebilmek için ise bu kontrol kutusunu temizleyin.
Kod pencerenin üst tarafında bulunan Nesne (Object) ve Yordam (Procedure) listelerini kullanarak kodlar arasında geçiş yapabilirsiniz. Nesne kutusundan, (Genel) üzerine gelin ve Yordam kutusundan, özel bir olaya atanmamış bir Yordam adına tıklayın. Nesne kutusunda, bir nesneye tıklayın, ardından Yordam kutusundan, herhangi bir olay üzerine basarak, o olaya atanmış bulunan kodları görün.
B. Bir Procedure'ın Yapısı
Visual Basic düzenleyici ortamına yaratılacak olan program kokdu makro ya da procedure (yordam) olarak adlandırılır.
Visual Basic’te değişik türde yordamlar (procedure) kullanılır:
• Sub
• Function
• Property
Bir Sub yordamı herhangi bir değer döndürmez. Çağrılarak ya da bir olaya tepki olarak çalışır. Function yordamlar ise bir değer döndürüler. Örneğin bir faiz hesabının sonucunu döndürürler. Property yordamlar ise bir değer döndürüler, atama yaparlar ve nesnelerin referanslarını düzenlerler.
Bir Sub yordamının yapısı:
[Private|Public][Static] Sub yordam adı (argümanlar)
Deyimler
End Sub
Yordam çalıştırıldığında Sub ve End deyimleri arasında kalan satırlar işletilir. Sub yordamlar standart modüller, class modüller ve form modülleri içinde yer alırlar. Sub yordamlar varsayım olarak bütün modüllerde Public tanımlanır. Bunun anlamı bu yordamların uygulamanın heryerinden (diğer modüllerden) çağırılabilmesidir.
Argümanlar ise tanımlanan bir değişken gibidir. Çağırılan yordamdan geçen değerler olarak tanımlanır.
Visual Basic’te yordamlar (procedure) ikiye ayrılırlar:
• Genel yordamlar
• Olay yordamları
1. Genel Yordamlar
Bir genel procedure belli bir işlemi üstlenen program parçasıdır. Örneğin bir dosyanın açılması ya da raporun bastırılması için kullanılabilir. Genel yordamlar diğer yordamlardan çağrılırlar. Böylece belli bir işlevi olan bu birim programın her yerinden istenildiği kadar çağrılarak kullanılır.
Buna karşın olay yordamları ise kullanıcının yarattığı bir olay nedeniyle çalışır. Olay yordamları kullanıcıların hareketlerine tepki olarak çağrılırlar. Örneğin bir düğmeye tıklayarak bir işlemin başlatılması.
İyi bir programlama stratejisi içinde bir takım ortak görevler genel yordamlar olarak planlanmalıdır. Böylece kod tekrarına gerek kalmaz.
Yapısı:
Sub yordam adı(arguments )
-deyimler-
End Sub
2. Olay Yordamları
Olay yordamları bir olayın (event) oluşmasına tepki olarak çalışırlar. Visual Basic nesneleri (formlar, metin kutuları, düğmeler, vb) belli olayları tanırlar. Böylece olay oluştuğunda; o olay için hazırlanmış olay yordamı çalışır.
Bir komut düğmesinin olayları:
Click: Tıklama
GotFocus: Odaklanma,üzerine gelme.
KeyDown: Bir tuşa basmak.
MouseDown: Farenin bir tuşuna basmak.
Olay yordamları, bir nesnenin alt tire ile olaylara bağlı olarak geliştirilir. Bu adlar Visual Basic kod editörü tarafından otomatik olarak ya da manuel olarak oluşturulur.
Yapısı:
Nesne_Olay
Örnek:
Command1_Click
Olay yordamları Visual Basic nesnelerinin olaylarına bağlı olarak geliştirilirler: Örneğin Form1_load olay yordamı bir formun açılması sırasında çalışacak bir yordamı, Command1_Click olay yordamı da bir komut düğmesine tıklandığında çalışacak bir kod birimini gösterir.
Yapısı:
Sub kontrol adı_olay adı(argümanlar )
-deyimler-
End Sub
Olay yordamlarının adını kod editörü içinde doğrudan yazabileceğiniz gibi Visual Basic tarafından otomatik olarak koda eklenen yordam ve olay adlarını da kolayca kullanabilirsiniz. Bu işlem için kod editörü penceresinde nesne ve olay seçilir.
1. Kod editörü penceresinde Object kutusundan istediğiniz nesneyi seçin.
2. Procedure kutusundan isteğiniz procedure’ı seçin.
3. Sub procedure’ınız hazır.
Not: Burada procedure’ların adlarıyla ilgili olarak önemli bir konuyu açıklamak istiyorum. Bir komut düğmesine bir olay yordamı ekledikten sonra; örneğin Command1_Click, özellikler tablosundan Name özelliği ile kontrolün adı değiştirilirse Visual Basic bunu takip edemez ve eski procedure’ı genel bir procedure olarak modül genel düzeyine atar. Bu durumda procedure yazılmadan önce adlandırma işleminin yapılması gerekir.
3. Fonksiyonlar
Visual Basic procedure'ları sadece Sub olarak düzenlenmez. Bir diğer procedure yapısı da Function olarak bilinen fonksiyonlardır.
Bir procedure olarak düzenlenen fonskiyonlar belli bir işlemi kod olarak içeren ve bir değeri geri döndüren program parçalarıdır. Bir yordam olarak yaratılan fonksiyonların Sqr, Val gibi Visual Basic’te hazır olarak bulunan fonksiyonlarla ilişkisi yoktur. Fonksiyonlar kullanım bakımından bir işlemi yapan ve istenildiği yerde kullanılabilen bir kod birimidir. Örneğin bir faiz fonksiyonu istenildiği program içinde istenilen yerde çağırılarak kullanılır.
Bir fonksiyon yordamının yapısı:
[Private|Public][Static] Function yordam adı (argümanlar) [As tip]
-deyimler-
End Function
Fonksiyonlar ayrı bir yordam olarak düzenlenirler. Fonskiyonların kullanımında argümanlar önemlidir. Fonksiyonlar argümanları alırlar, bir dizi işlem yaparlar ve sonucu döndürürler.
Sub yordamlar ile Function yordamlar arasında farklar şunlardır:
• Bir fonksiyon değer döndürür ve genellikle bir eşitliğin sağında kullanılır.
• Bir sub ise belli bir işi yapar. İşlemi tamamlar bir değer ya da parametre ile kullanım zorunluluğu yoktur.
Function UcretHes(deger1, deger2, deger3)
-deyimler-
End Function
Yapısı:
Ucret = UcretHes(gun, baz, katsayı)
Fonsiyon yordamlar bir değeri elde etmemizi sağlarlar. Fonksiyonlar değişken gibi veri tipine sahiptirler. Bu veri tipi dönecek verinin tipini belirler. Fonksiyonlar bir hesaplamanın parçası da olabilirler.
Toplam = Ikramiye + UcretHes(gun, baz, katsayı) / 360
Örneğin çapı verilen bir dairenin alanını hesaplayan bir fonskiyon ya da verilen dereceyi fahrenheit’e çeviren bir fonksiyon gibi.
Örnek: Dereceyi Fahrenheit'e çeviren fonksiyon
Fonksiyonun tanımı:
Function Fahrenheit(x)
Fahrenheit = x * 9 / 5 + 32
End Function
Fonksiyonun kullanımı:
Private Sub Command1_Click()
Dim Değer As Integer
Değer = InputBox(" ")
MsgBox Fahrenheit(Değer)
End Sub
C. Nesneler
Nesne (obkect) çalışma tablosu (worksheet), sayfa (sheet), sayfa üzerinde üzerinde bulunan bir aralık, çizim, grafik, bir düğme nesne olarak adlandırılır.
Excel VBA'de işlevsel olan makrolar nesneler sayesinde yazılır. Nesneler (objects), Excel'de kontrol edilecek şeyleri temsil eder. Bunlar Workbook (Çalışma Tablosu), Rows (Satırlar), Cells (Hücreler), Charts (Grafik) vb bir şey olabilir.
Nesnelerle işlem yapmak için iki önemli aracın bilinmesi gerekir. Bunlar: Methods (Metotlar) ve Properties (Özellikler) dir.
Metotlar nesnelerle yapılacak işlemleri tanımlar. Örneğin bir alanın silinmesi uygun nesne (alan) ve uygun metot (silme işlemi) ile yapılır.
Özellikler ise nesnenin özelliklerini gösterir. Örneğin hücrenin renkli ya da italik olarak yazılması gibi.
Nesne tanımlanmasında nesnenin kendini kapsayan ve kendi içindeki nesne ile birlikte yapılmasından tam nesne tanımlaması ortaya çıkar:
Application.Workbooks("butce").Worksheet("ocak").R ange("a1")
1. Özellikler
Bir nesnenin özelliği onun rengi, uzunluğu gibi niteliklerini düzenlemek için kullanılır:
Range("A1").Font.Bold = True
Cells(5,1).Font.Size = 34
2. Nesnelerinin Önemli Özellikleri
Her nesnenin çok sayıda özelliği vardır. Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan özellikler yer almaktadır:
ActiveCell:Aktif pencerenin aktif hücresi
ActiveSheet:Aktif Çalışma Kitabının aktif Çalışma Tablosu
ActiveWorkbook:Excel'deki aktif Çalışma Tablosu
Bold: Metnin harflerinin kalın görünmesi
Italic:Metnin harflerinin yatık görünmesi
Column:Bir alandaki ilk kolonu tanımlayan sayı
Row:Bir alandaki ilk satırı tanımlayan sayı
ColumnWidth:Belirtilen alanda kolonların genişliği
Hight:Nesnenin yüksekliği
Width:Nesnenin genişliği
RowHeight:Belirtilen alandaki satırların yüksekliği
Selection :Seçilen alan ya da nesne
Value:Bir hücrenin içindeki değer
3. Metotlar
Metotlar ise nesne-temelli programlamanın işlemlerini (komutlarını) oluştururlar. Her nesne olası işlemlerini metotlarıyla tanımlar.
Metotların kullanımında nesne, ardından nokta ile metot kullanılır.
Nesne.Metot
ActiveCell.Clear
ActiveWorkbook.Close
4. Nesnelerin Önemli Metotları
Her nesnenin çok sayıda metotu vardır. Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan metotlar yer almaktadır:
Add: Aynı tipte yeni bir nesne yaratır
Clear: Belirtilen alanın silinmesini sağlar
Copy: Alanın panoya (clipboard) kopyalanmasını sağlar.
Delete: Belirtilen nesneyi siler
Open: Çalışma Kitabını açar
Close: Belirtilen nesneyi kapatır
Activate: Belirtilen nesneyi aktifleştirir
Örnek:
Range("A1:B5").Select
Range("A1").Activate
Range("A1:B5").Delete
Range("B5").Value = "Ne haber?"
D. Gösterim
Excel üzerinde işlem yaparken genellikle hücrelerdeki veriler kullanılır. Hücrelerle (cells) işlem yapmak için hücreler içindeki değerleri göstermek gerekir. Bu işlem için Range ve Cells metotları kullanılır.
Range (“A1”)
Cells(1,1)
Değerleri:
Range (“A1”).Value
Cells(1,1).Value
1. A1 gösterimi ile hücre ve aralik.
Range metodunu kullanarak A1 gösterimi ile hücre y ada aralık seçebilirsiniz. Aşağıdaki altprogram a1:d5 aralığındaki hücrelerin görünümünu koyu (bold) olarak değiştirir.
Sub AralıkFormatla()
Workbooks("Book1").Sheets("Sheet1").Range("a1:d5") .Font.Bold = True
End Sub
Aşağıdaki tablo Range metodu kullanarak Bazı A1 gösterimi adreslemeler yapılmıştır:
Gösterim Anlamı
Range("A1"); A1 hücresi
Range("A1:B5"); A1 den B5 e kadar
Range("c5:d9,G9:H16");Çoklu aralık seçimi
Range("A:A"): A kolonu
Range("1:1"): Birinci satır
Range("A:C"): A dan C kolonuna kadar
Range("1:5"): Birinci satırdan beşinci satıra kadar
Range("1:1,3:3,8:8"):Birinci, üçüncü, sekizinci satır
Range("A:A,C:C,F:F"):A, C, ve F kolonları
2. İndeks Numarası Kullanarak Hücre Gösterimi
Satır ve sütun index numaralarını kullarak tek bir hücre GÖSTERİMİ için Cell özelliğini kullanabilirisiniz. Bu özellik içeriği bir tek hücre olan bir aralık değerini döndürür.
Aşağıdaki örnekte Cells(6,1) , sheet1 üzerindeki A6 hücresinin değerini Value özelliği kullanarak 10 yapmaktadır.
Sub DegerGir()
Worksheets("Sheet1").Cells(6, 1).Value = 10
End Sub
Cell özelliği tanımlı bir aralık içesinde döngü kurulacağı zaman oldukça kullanışlı olmaktadır. Çünkü indeks numarası olarak bir değişken kullanılmasına izin vermektedir.
Aşağıdaki örnekte sheet1 in A1 den A20 ye kadat olan hücrelerine 1 den 20 ye kadar sayılar yazdırılmaktadır.
Sub DegerGir()
Dim counter As Integer
For counter = 1 To 20
Worksheets("Sheet1").Cells(counter, 3).Value = counter
Next counter
End Sub
Not: Eğer bir aralık içersindeki hücreler üzerinde işlem yapacaksanız bu durumdan Range özelliğini kullanınız.
3. Satır ve Sütunların Gösterimi
Tüm satır yada tüm kolonla çalışmak için Rows ya da Columns özelliklerini kullanmak gerekir. Bu özellikler içeriği hücre aralığı olan bir aralık nesnesi dödürürler.
Aşağıdaki örnekte Rows(1) , birinci satırı döndürür. ColorIndex özelliğinin değeri 46 yapılıp hücredeki metnin rengi kırmızı yapılmaktadır.
Sub KirmiziYap()
Worksheets("Sheet1").Rows(1).Font.ColorIndex = 46
End Sub
Not: Yukarıdaki örnekte gördüğümüz gibi altprogram adlarında Türkçe harf kullanmıyoruz.
Aşağıdaki tablo Satır ve Sütun özelliklerini kullanarak, satır ve sütun işaret etmeyi göstermektedir.
Rows(1); Birinci satır
Rows;Çalışma kitabındaki bütün satırlar
Columns(1);Birinci kolon
Columns("A");birinci kolon
Columns;Çalışma kitabındaki tüm kolonlar
Aynı anda birden fazla kolon ya da satırla çalışıyorsanız, daha kolay erişim için, Union metodunu kullanarak bir nesne değişkeni tanımlayınız. Bu kolon ve satırların özelliklerini değiştirmek istediğinizde de nesne değişkenini kullanınız.
Aşağıdaki örnek çalışma kitabının sheet1 birindeki birinci, üçüncü, beşinci satırların biçimini Bold olarak değiştirmektedir.
Sub BirKacSatır()
Worksheets("Sheet1").Activate
Dim myUnion As Range
Set myUnion = Union(Rows(1), Rows(3), Rows(5))
myUnion.Font.Bold = True
End Sub
4. Kısayol Gösterimin Kullanılması
Range özelliğinin yanı sıra kısayol gösteriminde köşeli parantez içinde A1 gösterimini ya da aralık adını kullanılabilir. Bu gösterimde Range ifadesini ya da tırnak işaretlerini kullanmak zorunda değilsiniz.
Aşağıdaki örnek A1:B5 aralığındaki hücre içeriklerini silmektedir.
Sub ClearRange()
Worksheets("Sheet1").[A1:B5].ClearContents
End Sub
Aşağıdaki örnek MyRange olarak adlandırılmış hücrelere 30 değerini atanaktadır.
Sub SetValue()
[MyRange].Value = 30
End Sub
5. Adlandırılmış Hücrelerin Gösterimi
Bu yöntemde bir adres gösterimi Range özelliğinin bir aralık adı ile birlikte kullanımından meydana gelmektedir.
Aşağıdaki örnek MayBook.xls dosyasında MyRange olarak gösterilen aralığı italik yapmaktadır.
Sub AralıkBicimle()
Range("MyBook.xls!MyRange").Font.Italic = True
End Sub
Aşağıdaki örnek Report.xls çalışma kitanında bulunan Sheet1 deki Sales aralığının etrafına çerçeve çizmektedir.
Sub FormatSales()
Range("[Report.xls]Sheet1!Sales").BorderAround weight:=xlthin
End Sub
Aralık seçmek için goto metodunu dakullanabilirsiniz.
Goto metodu hem çalışma kitabını ve çalışma tablosunu aktif eder ardından da gösterilen aralığı seçer.
Aşağıdaki örnek MyBook.xls çalışma kitabında bulunan MyRange aralığının ieçeriğini silmektedir.
Sub ClearRange()
Application.Goto Reference:="MyBook.xls!MyRange"
Selection.ClearContents
End Sub
Aşağıdaki örnek aktif çalışma kitabı için aynı altprogramın nasıl yazılabileceğini göstermektedir.
Sub ClearRange()
Application.Goto Reference:="MyRange"
Selection.ClearContents
End Sub
Adlandırılmış aralıkta bulunan hücreler boyunca döngü örneği.
Aşağıdaki örnek adlandılımış aralıktaki herbir hücre için döner ve değeri 50 den küçük olan bir hücreye rastlarsa bu hücrenin yazı rengini sarı yapar.
Sub SariyaBoya()
Const limit As Integer = 50
For Each c In Range("MyRange")
If c.Value < limit Then
c.Interior.ColorIndex = 27
End If
Next c
End Sub
6. Göreceli Adresleme
Başka hücre adreslerini referans kabul eden hücrelerle çalışmanın en yaygın yolu Offset özelliğini kullanmaktır.
Aşağıdaki örnekte aktif çalışma tablosundaki aktif hücrenin bir satır aşağı üç satır sağındaki hücre çift alt çizgi ile biçimlendirilmektedir.
Sub Underline()
ActiveCell.Offset(1, 3).Font.Underline = xlDouble
End Sub
Not: Makro kaydederken göreceli adresleme yapmak için makro kaydı sırasında Stop macro butonunun yanındaki Relative References butonuna tıklayabilirsiniz.
Hücre aralığı boyunca dönmek için döngü içersinde Cell özelliği ile birlikte değiken kullanbilirsiniz.
Aşağıdaki örnekte 3. sütunun 1 den 20. satırına kadar 5 ten 100 e kadar 5 er 5 er artan sayılar yazdırılmaktadır.
Counter değişkeni burada hem satır index numarası hemde hücreye atanacak değerin hesaplanmasında kullanılmıştır.
Sub Dongu()
Dim counter As Integer
For counter = 1 To 20
Worksheets("Sheet1").Cells(counter, 3).Value = counter * 5
Next counter
End Sub
7. Range Nesnesi Kullanarak Hücre Gösterimi
Range nesnesi için bir nesne değişkeni tanımlarsanız , değişken adını kullanarak aralık üzerinde kolayca işlem yapabilrisiniz.
Aşağıdaki örnekte MyRange adlı bir nesne değişkeni tanımlayıp değişkene aktif çalışma kitanının Sheet1’i üzerindenki a1:d5 aralığını atanarak,tanımlanan aralık Rand() fonksiyonu kullanılarak rasgele sayılarla doldurulmaktadır.
Sub Random()
Dim myRange As Range
Set myRange = Worksheets("Sheet1").Range("a1:d5")
myRange.Formula = "=RAND()"
myRange.Font.Bold = True
End Sub
8. Çalişma Tablosundaki Bütün Hücrelerin Gösterimi
Eğer Cell özelliğini index numarası kullanmadan bir çalışma tablosu üzerinden uygulasanız , bu özellik çalışma tablosundaki bütün hücrelerin seçili olduğu bir nesne değeri döndürür.
Aşağıdaki örnek aktif çalışma kitabına bağlı Sheet1 içiindeki tüm hücrelerin içeriğini siler.
Sub ClearSheet()
Worksheets("Sheet1").Cells.ClearContents
End Sub
|
08 Nisan 2008, 09:36:42
